ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

96

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

كلماتى مانند مدّ ظلّه العالى و سلّمه اللّه نوشته شده است . در حاشيه عباراتى به خط مؤلّف وجود دارد . در جلد سوم و چهارم و پنجم آن مهر و امضاى حكيم احسن اللّه خان دهلوى مورخ 1251 ه . / 1835 م . و در جلد سوم و پنجم مهر و امضاى عبد الاول ثبت است . علاوه بر شرح قانون كتاب مهم ديگر او مجرّبات على گيلانى است كه مأخذ مؤلّفان در اين موضوع بوده است . در مورد كمياب بودن آن اين بيان مؤلّف اطبّاء عهد مغليه كفايت مىكند كه : « در مورد مجرّبات حكيم على نمىتوان با اطمينان گفت كه جلدى از آن در كتابخانه‌اى موجود است يا خير . » خوشبختانه نسخه‌اى از اين كتاب نادر در مجموعهء نگارنده موجود است . حكيم على نيز در تدوين تاريخ الفى شركت داشت . در تدوين اين تاريخ هفت نفر همكارى داشتند و بعدا اين كار را ملّا احمد تتوى به پايان رسانيد . 2 1 علاء الدّين / سيّد بهلولى خان التحفة العلويه شخصيّت حكيم علوى خان ( 1669 - 1748 م . ) بين طبيبانى كه در تاريخ طبّ هندوستان مقام شامخى دارند ، بسيار مهم است . شهرت فوق العادهء او سبب انتساب بعضى كتاب‌ها نيز به او شده است ، چنان كه خلاصة التجارب تأليف طبيب معروف ايرانى بهاء الدّوله را از تأليفات علوى خان شمرده‌اند و اين كتاب در هند به نام علوى خان به چاپ رسيده است . از مقدّمه روشن مىشود كه سال تأليف خلاصة التجارب 907 ه . / 1501 م . است . مؤلّف آن در رى در سال 1507 م . وفات يافت ، درحالىكه علوى خان در دهلى در سال 9 - 1748 م . درگذشت و بين اين دو حدود دويست و پنجاه سال فاصله است . بر همين منوال شرح موجز تحت عنوان التحفة العلويه و